Terimler Sözlüğü: PDE5, Etken Madde, Blister ve Diğerleri
Bu sözlük, rehberlerimizde geçen terimleri kısa ve anlaşılır biçimde açıklar. Terimler konu başlıklarına göre gruplanmıştır.
Kanıt düzeyi ne demek?
Bir maddenin çok konuşuluyor olması, işe yaradığının kanıtı değildir. Rehberlerimizde, bir bilginin ne kadar sağlam dayanağa sahip olduğunu belirtmeye çalışırız; çünkü hangi iddianın ne kadar güçlü durduğunu bilmek, karar verirken işinize yarar. Kanıt düzeyi kabaca şöyle sınıflanır:
| Düzey | Ne anlama gelir | Örnek |
|---|---|---|
| Güçlü | Çok sayıda randomize kontrollü çalışma ve resmi ilaç otoritelerinin (EMA, FDA) değerlendirmesi var | Sildenafil, tadalafil gibi reçeteli etken maddeler |
| Orta | Bazı klinik çalışmalar var ama sonuçlar sınırlı, küçük ölçekli ya da karışık | Bazı yaşam tarzı ve beslenme yaklaşımları |
| Sınırlı / zayıf | İnsan çalışması az ya da yok; iddialar çoğunlukla geleneksel kullanıma veya pazarlamaya dayanır | Bitkisel karışımlar ve “doğal” cinsel güç ürünleri |
Etken madde ve etki
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Etken madde | Üründe asıl etkiyi gösteren madde (ör. sildenafil sitrat) |
| Yardımcı madde | Etken maddenin taşınması, şekil ve tat için eklenen, kendi başına tedavi etkisi olmayan bileşenler |
| Sildenafil | PDE5 inhibitörü grubundan, sertleşme sorunu tedavisinde kullanılan etken madde |
| Tadalafil | Etkisi 36 saate kadar süren PDE5 inhibitörü |
| Vardenafil | Sildenafile benzer sürede etkili PDE5 inhibitörü |
| Avanafil | Etkisi daha hızlı başlayan PDE5 inhibitörü |
| PDE5 inhibitörü | Fosfodiesteraz tip 5 enzimini baskılayarak penise kan akışını artıran ilaç grubu |
| cGMP | Damar düz kaslarını gevşeten, ereksiyonda rol oynayan haberci molekül |
| Erektil disfonksiyon (ED) | Cinsel ilişki için yeterli sertleşmenin sağlanamaması veya sürdürülememesi |
| Yarılanma ömrü | Kandaki ilaç miktarının yarıya inmesi için geçen süre |
| Biyoyararlanım | Alınan dozun kana geçen oranı |
| Doz | Bir seferde alınan etken madde miktarı |
| En yüksek tek doz | Onaylı kullanımda bir seferde aşılmaması gereken miktar (sildenafilde 100 mg) |
Güvenlik
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Kontrendikasyon | Bir ilacın kesinlikle kullanılmaması gereken durum |
| Etkileşim | İki ilacın veya ilaç ile besinin birbirinin etkisini değiştirmesi |
| Yan etki | İlacın istenen etkisi dışında görülen etki |
| Nitrat | Göğüs ağrısı tedavisinde kullanılan, damar genişletici kalp ilaçları; PDE5 inhibitörleriyle birlikte kullanılmaz |
| Alfa bloker | Prostat büyümesi ve tansiyonda kullanılan ilaç grubu; birlikte kullanımda tansiyon düşebilir |
| Riociguat | Akciğer damar basıncı yüksekliğinde kullanılan, PDE5 inhibitörleriyle birlikte kullanılmayan ilaç |
| Hipotansiyon | Tansiyonun normalin altına düşmesi |
| Priapizm | 4 saatten uzun süren, genellikle ağrılı ereksiyon; acil tedavi gerektirir |
| NAION | Görme sinirine giden kan akışının bozulmasıyla oluşan ani görme kaybı; acil durumdur |
| Farmakovijilans | İlaç yan etkilerinin izlenmesi ve bildirilmesi sistemi |
Form ve ambalaj
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Oral jel | Etken maddenin aromalı jel içinde, tek dozluk poşette sunulduğu form |
| Film kaplı tablet | Yutmayı kolaylaştıran ince bir kaplamayla örtülmüş tablet |
| Çentikli tablet | Üzerindeki çizgiden bölünmeye uygun tablet |
| Macun | Bal ve bitki özleriyle hazırlanan, porsiyonlara bölünerek kullanılan karışım |
| Blister | Tabletlerin tek tek korunduğu alüminyum/plastik folyo ambalaj |
| Prospektüs | Ürünle birlikte verilen kullanma talimatı |
| Parti (lot) numarası | Aynı üretim grubunu gösteren ve geri çağırmada kullanılan numara |
| Son kullanma tarihi (SKT) | Ürünün güvenle kullanılabileceği son tarih |
Mevzuat
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Ruhsat | Bir ilacın piyasaya çıkabilmesi için TİTCK’nin verdiği izin |
| Takviye edici gıda | Normal beslenmeyi desteklemek için kullanılan, ilaç olmayan ürün; Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlıdır |
| KVKK | 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu |
İlgili rehberler: Sildenafil Nedir? · Güvenli Kullanım Rehberi · Formların Karşılaştırması
Kaynaklar
- MedlinePlus, Sildenafil
- NHS, Sildenafil
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK), titck.gov.tr
Sık sorulan sorular
Etken madde ile yardımcı madde arasındaki fark nedir?
Etken madde asıl etkiyi gösteren maddedir; yardımcı maddeler ise ürünün şekli, tadı ve dayanıklılığı için eklenir ve kendi başına tedavi etkisi yoktur.
Priapizm nedir?
4 saatten uzun süren, genellikle ağrılı ereksiyondur. Kalıcı hasarı önlemek için acil tedavi gerektirir.
Parti numarası ne işe yarar?
Aynı üretim grubunu gösterir. Kalite sorunu olduğunda ürünlerin izlenmesi ve geri çağrılması bu numarayla yapılır.
Yarılanma ömrü ne demek?
Kandaki ilaç miktarının yarıya inmesi için geçen süredir; ilacın vücutta ne kadar kaldığı hakkında fikir verir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hekim veya eczacı görüşünün yerini tutmaz. Sorularınız için bize ulaşın.